The Guardian’ın haberine göre yeni bir araştırma, dünyanın iklimini ısıtan karbon salımının yarısının sadece 36 fosil yakıt üreticisi şirketten kaynaklandığını ortaya koydu. Araştırmacılar, 2023 verilerinin, fosil yakıt şirketlerinin küresel ısınmaya katkılarından dolayı hesap vermeleri gerektiği yönündeki argümanları güçlendirdiğini belirtiyor. Önceki yıllarda yayımlanan bu tür raporlar, şirketlere ve yatırımcılara karşı açılan davalarda kanıt olarak kullanılmıştı.
Rapora göre; Suudi Aramco, Coal India, ExxonMobil ve birçok Çin merkezli şirketin de aralarında bulunduğu 36 büyük fosil yakıt üreticisi, 2023 yılında 20 milyar tondan fazla CO2 emisyonundan sorumluydu.
Bir ülke kadar kirlilik yaratılıyor
Araştırma, eğer Suudi Aramco bir ülke olsaydı; Çin, ABD ve Hindistan’dan sonra dünyanın en büyük dördüncü kirleticisi olacağını ortaya koyuyor. ExxonMobil ise tek başına, dünyanın dokuzuncu en büyük karbon salımı yapan ülkesi olan Almanya kadar emisyona sebep oldu.
Bilim insanlarına göre, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlamak için 2030’a kadar emisyonların yüzde 45 oranında azaltılması gerekiyor. Ancak emisyonlar artmaya devam ediyor ve bu durum dünya çapında aşırı hava olaylarını daha da şiddetlendirerek can ve mal kayıplarına yol açıyor.
Yeni fosil yakıt projeleri, net sıfır hedefiyle uyuşmuyor
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2021 sonrası başlatılan yeni fosil yakıt projelerinin, 2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefiyle uyumsuz olduğunu belirtiyor. 2023 yılı, kaydedilen en sıcak yıl olurken, Carbon Majors veritabanındaki 169 şirketin çoğu emisyonlarını artırdı.
Birleşmiş Milletler’in 2015 Paris Anlaşması’nın hazırlanmasında önemli bir rol oynayan iklim şefi Christiana Figueres, “Bu şirketler, üretimi yavaşlatmaya dair hiçbir planları olmadan dünyayı fosil yakıtlara bağımlı tutmaya devam ediyor. Bilim açıkça gösteriyor ki daha fazla fosil yakıt ve daha fazla çıkarım geri adım olur. Bunun yerine, insanlık ve gezegen için çalışan karbon nötr bir ekonomik sisteme doğru ilerlemeliyiz,” dedi.
Küresel iklim taahhütleri ve gerçekler
Carbon Majors raporunu hazırlayan düşünce kuruluşu InfluenceMap’ten Emmett Connaire, “Küresel iklim taahhütlerine rağmen, dünyanın en büyük birkaç fosil yakıt üreticisi üretimi ve emisyonları ciddi şekilde artırıyor. Araştırma, bu şirketlerin iklim krizi üzerindeki orantısız etkisini gözler önüne seriyor ve kurumsal sorumluluğun uygulanmasını destekliyor,” ifadelerini kullandı.
Emisyonların kökeni ve tarihsel veriler
Carbon Majors raporu, 2023’te 169 büyük şirket tarafından üretilen kömür, petrol ve gazın yakılmasıyla ortaya çıkan emisyonları hesapladı. Ayrıca çimento üretiminden kaynaklanan emisyonları da kapsayan veriler, 2023’te çimento emisyonlarının yüzde 6,5 arttığını gösterdi.
2023’teki küresel emisyonların yarısından sorumlu olan 36 şirket arasında, Çin Energy, İran Ulusal Petrol Şirketi, Rus Gazprom ve BAE’nin Adnoc gibi devlet şirketleri bulunuyor. Hissedar şirketler arasında ise Brezilya merkezli Petrobras ve İtalyan Eni yer alıyor. Bu 36 şirketin 25’i devlet kontrolündeyken, 10’u Çin’de bulunuyor ve Çin, dünyanın en büyük karbon salımı yapan ülkesi konumunda. 2023’te rapor edilen emisyonların yüzde 41’i kömürden, yüzde 32’si petrolden, yüzde 23’ü doğalgazdan ve yüzde 4’ü çimentodan kaynaklandı.
Carbon Majors veritabanı, 1854-2023 yılları arasındaki tarihsel emisyonları da içeriyor. Verilere göre, Sanayi Devrimi’nden bu yana fosil yakıtlardan kaynaklanan karbon salımının üçte ikisi, 180 şirket tarafından üretildi. Bunlardan 11’i günümüzde artık varlığını sürdürmüyor.
Fosil Yakıt Yayılımını Önleme Antlaşması Girişimi Başkanı Kumi Naidoo, “İnsanlık tarihinde kritik bir dönemde yaşıyoruz. Hükümetlerin, karşı karşıya olduğumuz krizin temel sebebi olan fosil yakıt genişlemesini durdurmak için yetkilerini kullanmaları şart,” dedi.
Buna da göz atın: BP fosil yakıt yatırımlarını arttırıyor
