OpenAI’ın 10. kuruluş yıldönümüne denk gelen günde ABD Başkanı Donald Trump, eyalet düzeyindeki yapay zeka düzenlemelerini etkisizleştirmeyi hedefleyen kapsamlı bir başkanlık kararnamesine imza attı. Karar, Silikon Vadisi’nin uzun süredir talep ettiği “tek merkezli regülasyon” yaklaşımını federal düzeyde hayata geçirmeyi amaçlıyor.
“Kazanan ya ABD ya Çin olacak”
Trump, kararnameyi duyurduğu basın toplantısında yapay zeka rekabetini jeopolitik bir çerçeveye oturttu. Trump’a göre bu yarışta yalnızca tek bir kazanan olacak: ABD ya da Çin. “ABD’nin kazanabilmesi için birleşmesi gerekiyor. Çin halihazırda birlik halinde,” diyen Trump, eyalet bazlı farklı düzenlemelerin ülkenin hızını kestiğini savundu.
Büyük teknoloji şirketlerinden ortak talep
Kararname, yapay zeka sektörünün en büyük oyuncularının uzun süredir dile getirdiği bir talebe karşılık geliyor. OpenAI, Microsoft, Google, Meta ve Nvidia gibi devler, eyaletlerin farklı yapay zeka kurallarının şirketler üzerinde ciddi bir uyum yükü yarattığını savunuyordu.
Bu şirketlere göre onlarca, hatta yüzlerce farklı düzenlemeye uyum sağlamak, yapay zeka geliştirme hızını yavaşlatıyor ve Çin’e stratejik avantaj sağlıyor.
Kararname ne getiriyor?
Trump’ın imzaladığı başkanlık kararnamesi, federal kurumlara şu yetkileri veriyor:
- Eyaletlerin “külfetli” olarak değerlendirilebilecek yapay zeka düzenlemelerini tespit etmek
- Bu düzenlemelere karşı dava açmak
- Federal fonları, ilgili düzenlemelerin uygulanmaması şartına bağlamak
Kararname ayrıca, Trump yönetimi ve Silikon Vadisi’nin sıklıkla hedef aldığı “modellerin içine ideolojik önyargı yerleştiren” eyalet yasalarını da mercek altına alıyor. Bu yaklaşım, eşitlik ve ayrımcılıkla mücadele politikalarına karşı yürütülen daha geniş bir ideolojik hattın parçası olarak görülüyor.
Trump – Silikon Vadisi ittifakı güçleniyor
Bu hamle, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin başından bu yana belirginleşen bir eğilimin devamı olarak değerlendiriliyor. Trump’ın yemin töreninde Google, Meta, Apple, Amazon ve Tesla yöneticilerinin kürsü arkasında yer alması bu yakınlaşmanın sembolik başlangıcı olmuştu.
Örnekler bununla sınırlı değil:
- Trump, göreve başladıktan bir gün sonra OpenAI CEO’su Sam Altman’ı Beyaz Saray’da ağırladı.
- 500 milyar dolarlık yapay zeka altyapı girişimi Stargate duyuruldu.
- Trump, Altman, Nvidia CEO’su Jensen Huang ve Apple CEO’su Tim Cook gibi isimlere kamuoyu önünde övgülerde bulundu.
- Yaz aylarında yayımlanan AI Action Plan, sektörün taleplerine büyük ölçüde kapı araladı.
Tam uyum yok, ama çatlaklar yönetilebilir
Ancak her ne kadar genel tablo uyumlu görünse de Trump koalisyonu ile Silikon Vadisi arasında bazı görüş ayrılıkları bulunuyor. Özellikle nitelikli göçmenlik konusu, MAGA tabanıyla teknoloji CEO’larını karşı karşıya getiriyor. Ayrıca OpenAI’ın önemli rakiplerinden Anthropic, eyalet düzeyindeki yapay zeka düzenlemelerinin zayıflatılmasına açıkça karşı çıkıyor. Şirketin CEO’su Dario Amodei’nin, Trump’ı seçim öncesinde “feodal bir savaş lordu”na benzetmesi de dikkat çekmişti.
Buna rağmen bu itirazlar, Trump ile yapay zeka sektörü arasındaki mutabakatı ciddi biçimde sarsmış değil…
Nvidia, Çin ve çip tartışması
Trump yönetimi bu hafta ayrıca, Nvidia’nın en gelişmiş yapay zeka çiplerinden birinin Çin’e satışını yasaklayan ihracat kısıtlamasını kaldırdı.
Bu karar, sektörde ciddi görüş ayrılıklarına yol açtı:
- OpenAI ve Anthropic, Çin’e ileri seviye çip satışının ABD’nin teknolojik üstünlüğünü zayıflatacağını savunuyor.
- Nvidia ise Çinli firmaların Amerikan teknolojisine bağımlı hale gelmesinin uzun vadede ABD lehine olacağını ileri sürüyor.
Son aylarda Nvidia’nın bu konuda Trump üzerindeki etkisi artarken, Sam Altman’ın da ihracat kısıtlamalarına dair söylemini yumuşattığı görülüyor.
Nasıl yorumlanmalı?
Trump’ın kararnamesi, ABD’de yapay zeka regülasyonunun geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olarak yorumlanabilir. Kısa vadede Silikon Vadisi’ne hız ve esneklik kazandırması muhtemel olan bu hamleyi içeren bu yaklaşım, uzun vadede eyalet yetkileri, kamu güvenliği ve demokratik denetim mekanizmaları açısından ciddi tartışmaları beraberinde getirecek.
Yapay zeka sektörünün şu anki stratejisi net görünüyor: Siyasi rüzgar arkadayken, mümkün olan en geniş alanı güvence altına almak…
Buna da göz atın: OpenAI, Anthropic ve Block’tan ortak hamle: Agentic AI Foundation kuruldu
