Elon Musk, bilgiye erişim ve medya ekosistemini kendi tanımıyla “yeniden şekillendirme” hedefi doğrultusunda Wikipedia’ya alternatif olarak tanımlanan Grokipedia platformunu pazartesi kullanıma açtı. Grokipedia’daki içerikler Musk’ın şirketlerinin geliştirdiği Grok adlı yapay zeka modeli tarafından yazılıyor. Arayüz ve sayfa yapısı açısından Wikipedia’yı oldukça andıran platformdaki içerik sayısı ise şimdilik 800 bin civarında. Wikipedia’da ise bu sayı 7 milyonu aşıyor.
Moderasyon ve tarafsızlık soruları
Wikipedia’da herkes içerik oluşturabilir veya düzenleyebilirken, Grokipedia’da içeriklerin insan kontrolünden ne ölçüde geçtiği belirsiz. Kullanıcılar yalnızca hata fark ettiklerini düşündüklerinde geri bildirim gönderebiliyor.
Musk, X platformu üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
Grok ve Grokipedia’nın amacı; gerçek, yalnızca gerçek ve bütünüyle gerçektir. Mükemmel olmayacağız, ancak bu hedef uğruna çabalayacağız.
Musk ayrıca, Grokipedia’nın kopyalarını geleceğe saklamak amacıyla “Dünya yörüngesine, Ay’a ve Mars’a” göndermeyi planladığını söyledi.
Tartışmalar Musk’ın kendi sayfasından başladı
Wikipedia’yı uzun süredir liberal eğilimli olmakla eleştiren Musk daha önce platformun “aşırı solcu aktivistlerce kontrol edildiğini” de iddia etmişti. Grokipedia’nın yayınlanmasıyla birlikte ilk kıyaslamalar da Musk’ın kendi biyografi sayfalarında ortaya çıktı.
Wikipedia, Musk’ı “kutuplaştırıcı bir figür” olarak tanımlarken; COVID-19 dezenformasyonu, komplo teorileri ve nefret söylemini teşvik ettiği iddialarına yer veriyor. Ayrıca 2022’de Twitter’ı (X) satın aldıktan sonra nefret içeriklerinin ve yanlış bilginin arttığı belirtiliyor.
Grokipedia ise Musk’ın “teknolojik ilerleme, demografik düşüş ve kurumsal önyargılar üzerine küresel tartışmaları etkilediğini” savunuyor. Kaynak olarak ise spesifik bir haber ya da belge yerine Forbes milyarderler listesi gösteriliyor.
George Floyd örneği: İlk cümledeki bakış açısı farkı
CNN ABD’nin Grokipedia’yı incelediği haberinde yer verdiği karşılaştırma, 2020’de polis şiddeti sonucu öldürülen George Floyd hakkında iki platform arasındaki farkları ele alıyor:
- Wikipedia, Floyd’u “beyaz bir polis tarafından öldürülen Amerikalı bir adam” olarak tanımlayarak başlıyor.
- Grokipedia ise ilk cümlede Floyd’un “uzun suç geçmişi” olduğunu öne çıkarıyor ve ölümünde uyuşturucu etkisine odaklanıyor.
Ayrıca Floyd’un ölümü sonrası yaşanan ülke çapındaki protestolar, Grokipedia’da “milyarlarca dolar zarara yol açan ayaklanmalar” olarak nitelendiriliyor. Ancak gösterilen kaynakların bu ifadeleri desteklemediği görülüyor.
Ne anlama geliyor?
Grokipedia’nın ortaya çıkışı, bilgi ekosisteminde yeni bir kutuplaşma başlatma potansiyeli taşıyor. Tarafsızlık, kaynak güvenilirliği ve doğruluk gibi kriterler; geleneksel dijital ansiklopedilerin varoluş sebebi olarak görülürken, Musk’ın yaklaşımı bu tanımları yeniden tartışmaya açıyor. Yapay zekanın içerik üretimindeki rolünün giderek büyüdüğü bir dönemde, hangi bilginin “gerçek” olarak kabul edileceği ve bu gerçekliğin kim tarafından belirleneceği soruları ise daha da kritik hâle geliyor. Grokipedia; özgür bilgi için bir alternatif mi, yoksa ideolojik bir filtreleme aracı mı olacak? Şimdilik tek kesin olan, bu platformun dijital bilgi savaşlarını daha da kızıştıracak olması. Musk’ın yorumu ise:
Grok geliştikçe Grokipedia da gelişecek. Eleştirel düşünme ve tutarlılığı Grok’un temel ilkelerine yerleştiriyoruz.
Buna da göz atın: Reagan’ın görüntülerinin kullanıldığı reklam, neden Trump’ı çileden çıkardı?
