Google, kuantum hesaplama yarışında çıtayı yükseltti. Yeni geliştirdiği “Willow” adlı kuantum çipi ile şimdiye kadar çözülmesi imkansız gibi görülen bir problemi yalnızca beş dakikada çözmeyi başardı. Bu atılım, kuantum teknolojisinin sadece teoriden ibaret olmadığını ve gelecekte tıp, enerji ve yapay zeka gibi alanlarda çığır açabileceğine işaret… Ancak bu gelişme, heyecan verici olmakla beraber, şimdilik kuantum hatalarını düzeltme ve teknolojiyi daha geniş çapta uygulanabilir hale getirme yolunda atılmış birçok adımın sadece biri olarak değerlendiriliyor.
Santa Barbara, Kaliforniya’daki Kuantum AI laboratuvarında geliştirilen yeni nesil çip “Willow”, klasik bir bilgisayarın “evrenin tarihinden daha uzun sürede” çözebileceği bir matematik problemini yalnızca beş dakikada çözdü.
Kuantum hesaplama, Google ve diğer teknoloji devleri (Microsoft ve IBM gibi) için çok büyük bir potansiyel taşıyor. Ancak, bugüne kadar bu teknolojiyi ticari uygulamalara taşımak oldukça zordu. Google, gelecekte kuantum bilgisayarların ilaç geliştirme, batarya kimyası ve yapay zeka gibi alanlarda günümüz bilgisayarlarının başaramayacağı problemleri çözmesini umuyor.
Hatasız kuantum bilgisayarına ilk adım
Yeni “Willow” çipi, 105 “qubit”e sahip. Qubit’ler kuantum bilgisayarların yapı taşlarıdır, ancak hataya açık bir yapıları vardır. En küçük dış etkenler bile qubit’leri bozabilir. Qubit sayısı arttıkça hata oranları da artma eğilimindedir, bu da kuantum çiplerini klasik çiplerden daha üstün olmaktan çıkarabilir. Bu sorunun çözümü için bilim insanları 1990’lardan bu yana “kuantum hata düzeltme” üzerine çalışıyorlar.
Google, Nature dergisinde yayımlanan makalesinde, “Willow” çipinin qubit’lerini birleştirerek hata oranlarını azaltmayı başardığını duyurdu. Dahası, şirket artık hataları gerçek zamanlı olarak düzeltebiliyor. Google Kuantum AI biriminin lideri Hartmut Neven, “Artık eşik noktasını geçtik,” açıklamasında bulundu.
Google’ın bu alandaki rekabeti de dikkat çekici. Örneğin 2019’da IBM, Google’ın iddialarını eleştirerek kuantum çipin çözdüğü problemin klasik bir bilgisayarda 10 bin yıl değil, yalnızca 2,5 günde çözülebileceğini savunmuştu. Ancak Google, yeni hesaplamalarında bu tür eleştirileri de dikkate aldığını ve klasik bir bilgisayarın en ideal koşullarda bile bu problemi çözmesinin bir milyar yıl süreceğini ifade etti.
Multiverse mü?
Willow’a dair bir blog yazısı paylaşan Google Quantum AI’nin kurucusu Hartmut Neven, çipin inanılmaz derecede hızlı olduğunu ve bu performansın paralel evrenlerden “hesaplama gücü almış olabileceğini” ifade etti. Neven’e göre, çipin bu etkileyici başarımı, paralel evrenlerin varlığına işaret ediyor ve “çoklu evren” (multiverse) içinde yaşadığımız fikrini destekliyor:
“Willow çipi, bugünün en hızlı süper bilgisayarlarının 10^25 (10 septilyon) yılda tamamlayabileceği bir hesaplamayı, yalnızca beş dakikada gerçekleştirdi. Bu akıl almaz süre, fizik alanında bilinen zaman ölçeklerini ve evrenin yaşını kat kat aşarak, kuantum hesaplamanın birçok paralel evrende gerçekleştiği fikrine inandırıcılık kazandırıyor. Bu, ilk kez David Deutsch tarafından öne sürülen çoklu evren teorisiyle uyumlu bir tahmin.”
Bu açıklama, kuantum teknolojisinin yalnızca bir hız atılımından öte, bilimsel ve felsefi tartışmaları da alevlendirebilecek bir konu başlığı olduğunu ortaya koyuyor.
Günlük standarda dönüşmesine henüz var
Google’ın en son çipi, kuantum teknolojisinin ticari uygulamalara daha da yaklaştığını gösteriyor. “Willow” ile birlikte kuantum bilgisayarlar söz konusu olduğunda en önemli faktörlerden qubit’lerin güvenilirliğini artırma ve hata oranlarını düşürme konusunda önemli bir ilerlemeye imza atıldı. Yeni çip, gelecekteki deneyler için Google’a daha hızlı geliştirme imkanı sunacak.
Kuantum hesaplama; yapay zeka, ilaç geliştirme ve enerji verimliliği gibi birçok sektörde devrim yaratma potansiyeline sahip. Ancak bu teknolojiyi günlük yaşama entegre etmek için hala gidilecek uzun bir yol var. Google’ın bu hamlesi, kuantum bilgisayarların pratik ve güvenilir hale gelmesi adına atılmış büyük bir adım olarak kabul ediliyor.
Buna da göz atın: NVIDIA’ya antitröst soruşturması: Teknoloji savaşlarının yeni cephesi