ABD ile Çin arasındaki ilişkilerde hafta başında iki kritik gelişme yaşandı. Bir yandan, ABD’deki faaliyetleri ve varlığı uzun süredir belirsizlik içinde kalan TikTok için taraflar arasında anlaşmaya varılması için gerçek bir adım atıldı. Öte yandan, Çin’in NVIDIA’ya yönelik antitröst suçlamaları, teknoloji savaşlarını yeniden alevlendirdi.
TikTok’ta uzlaşma sinyali
Trump yönetimi, TikTok’un ABD’de faaliyet göstermeye devam etmesini sağlayacak bir çerçeve anlaşmasına ulaşıldığını duyurdu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, anlaşmanın Cuma (19 Eylül 2025) Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in yapacağı görüşmeyle kesinleşeceğini açıkladı.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, anlaşmanın hem Çin için adil hem de ABD’nin ulusal güvenlik kaygılarını gözeten bir çerçevede şekillendiğini belirtti. Anlaşmanın ardından Trump ve Xi’nin ay sonunda Asya’da yüz yüze görüşmesinin önü açılmış görünüyor.
TikTok’un satışı için kimin öne çıkacağı belirsizliğini korusa da gözler Oracle’ın Yönetim Kurulu Başkanı Larry Ellison’a çevrilmiş durumda. Ellison’un başını çektiği yatırımcı grubunun, TikTok’un ABD varlıklarını satın alma konusunda en güçlü aday olduğu belirtiliyor, öyle ki Oracle, halihazırda TikTok’un ABD’deki verilerini barındıran şirket konumunda.
Yaklaşık 170 milyon Amerikan kullanıcısı bulunan TikTok, ABD Başkanı Trump’ın 2024 seçimlerindeki başarısında genç seçmenlere ulaşma açısından etkili olmuştu. Bu nedenle uygulamanın ABD’de kalması, Trump yönetimi için siyasi açıdan da önemli bir kazanım niteliğinde değerlendirilebilir.
NVIDIA’ya antitröst iddiası
Olumlu TikTok haberine karşın, Çin’den gelen NVIDIA hamlesi ABD-Çin ilişkilerinde tansiyonu yükseltti. Çinli regülatörler, ABD’nin en değerli şirketi olan NVIDIA’nın antitröst yasalarını ihlal ettiğini açıkladı.
Soruşturma, NVIDIA’nın 2020’de İsrailli çip tasarımcısı Mellanox’u satın almasına dayanıyor. Çin, şirketin anlaşma şartlarına uymadığını öne sürdü ve derinlemesine inceleme başlatacağını duyurdu. Açıklamanın ardından NVIDIA’nın hisseleri piyasa öncesi işlemlerde yüzde 1,4 değer kaybetti.
Bu hamle, ABD’nin son dönemde Çin’e yönelik yarı iletken ihracat kısıtlamalarına verdiği bir yanıt olarak da okunuyor. Trump yönetimi geçtiğimiz ay NVIDIA ve AMD’ye, Çin’e belirli çiplerin satışına izin verecek lisanslar karşılığında gelirlerinin yüzde 15’ini devlete aktarma şartıyla geçici bir imtiyaz tanımıştı. Ancak Çin’in son çıkışı, bu anlaşmaların Pekin tarafından kolayca kabul edilmeyeceğini gösteriyor.
İki yönlü mesaj: İş birliği ve rekabet
Madrid’de devam eden ABD-Çin ticaret görüşmeleri gölgesinde gelen bu iki gelişme, iki ülke arasındaki ilişkilerin çift yönlü doğasını ortaya koyuyor. TikTok konusunda iş birliği adımları atılırken, yapay zeka çipleri gibi stratejik öneme sahip bir alanda rekabet ve restleşme öne çıkıyor.
ABD’nin 2024 itibarıyla Çin’e yönelik çip ihracatını büyük ölçüde sınırlandırması, Çin’inse nadir toprak elementleri üzerinden baskı kurması, teknolojik alanı iki ülke arasındaki yeni cephe haline getirmiş durumda. TikTok anlaşması olumlu bir atmosfer yaratırken, NVIDIA soruşturması Washington-Pekin hattında gerilimin süreceğine işaret ediyor.
Buna da göz atın: Nvidia, Çin’i mali tahminlerinden çıkardı
