İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayacak yeni düzenlemeyi duyurdu. Hükümet, planlanan uygulamanın çocukları çevrimiçi risklerden koruma konusunda “dünyadaki herhangi bir ülkeden daha ileri gideceğini” savunuyor.
Yasa tasarısının yıl sonundan önce parlamentoya sunulması, düzenlemelerin ise 2027 ilkbaharında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Hangi platformlar yasak kapsamına giriyor?
İngiliz hükümetinin açıklamasına göre yasak, kullanıcıların içerik paylaşmasına ve sosyal etkileşim kurmasına olanak tanıyan algoritma destekli platformları kapsıyor.
Bu kapsamda 16 yaş altındaki kullanıcılar;
- TikTok
- Snapchat
- YouTube
- X
gibi platformlara erişemeyecek.
Buna karşın WhatsApp ve Signal gibi mesajlaşma uygulamaları düzenlemeden etkilenmeyecek.
Starmer, kararın ebeveynlerin çocuklarının çevrimiçi güvenliği konusunda yaşadığı belirsizliği azaltacağını ve hangi dijital ortamların çocuklar için uygun olduğuna dair net bir çerçeve oluşturacağını söyledi.
İngiltere yalnız değil
Son dönemde birçok ülke çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandırmaya yönelik adımlar atıyor.
2026 yılı başında İspanya, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirirken platformlara sıkı yaş doğrulama yükümlülükleri getirdi. Malaysia ise benzer düzenlemeleri bu ay yürürlüğe soktu.
Ayrıca Fransa, Danimarka ve Norveç de çocukların sosyal medya erişimini sınırlandıracak planlar üzerinde çalışıyor.
Bu alandaki ilk kapsamlı adım ise Aralık 2025’te Australia tarafından atılmıştı. Avustralya, 16 yaş altındaki çocukların 10 farklı sosyal medya platformuna erişimini yasaklayan ilk ülke olmuştu.
Elbette ülkemizde de benzer tartışmalar uzun süredir gündemde: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalarda ilk etapta 16 yaş sınırı tartışılırken, daha sonra kademeli bir modele yönelindi. Buna göre 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişiminin tamamen engellenmesi, 13-16 yaş arasındaki kullanıcıların ise ebeveyn onayıyla hesap açabilmesi seçenekleri değerlendirildi.
2026’da TBMM’de kabul edilen düzenleme ile sosyal ağ sağlayıcılarına yaş doğrulama sistemleri kurma yükümlülüğü getirildi. Düzenleme kapsamında 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunulmaması ve platformların çocuk kullanıcılar için özel güvenlik önlemleri geliştirmesi öngörülüyor.
Yasaklar gerçekten işe yarıyor mu?
Bu sorunun yanıtı henüz net değil.
Avustralya’nın çevrimiçi güvenlik kurumu tarafından gerçekleştirilen araştırma, yasağın ardından çok sayıda çocuğun sosyal medya hesaplarını kullanmaya devam ettiğini ortaya koydu.
8-15 yaş arasındaki çocukların ebeveynleriyle yapılan ankete göre, yasağın yürürlüğe girmesinden önce sosyal medya hesabı bulunan çocukların yaklaşık yüzde 70’i düzenleme sonrasında da hesaplarını korudu.
Yetkililer, sosyal medya kullanan 16 yaş altı çocuk sayısında düşüş yaşandığını kabul ederken, platformlarda hâlâ önemli sayıda çocuğun bulunduğunu belirtiyor.
Öte yandan Avustralya’da şu ana kadar hiçbir teknoloji şirketine para cezası verilmedi. Ancak Snapchat, TikTok, Facebook, Instagram ve YouTube’un yeni düzenlemelere uyumu konusunda incelemeler sürüyor.
İngiltere neden daha ileri gittiğini söylüyor?
İngiltere’nin planı yalnızca sosyal medya yasağıyla sınırlı değil.
Hükümet, 16 yaş altındaki kullanıcılar için:
- Canlı yayın özelliklerinin engellenmesini,
- Yabancılarla iletişim kurulmasının sınırlandırılmasını,
- Bu kuralların yalnızca sosyal medya değil, oyun platformları ve diğer çevrimiçi hizmetlerde de uygulanmasını planlıyor.
Starmer’a göre bu yaklaşım, zararın hangi platformda meydana geldiğinden çok çocukların internette nasıl zarar gördüğüne odaklanıyor.
Teknoloji Bakanı Liz Kendall ise İngiltere’nin Avustralya deneyiminden ders çıkararak çocukların güvenlik önlemlerini aşmasını çok daha zor hale getireceğini söyledi.
Çocuk hakları kuruluşlarından destek geldi
İngiliz hükümetine göre ülkedeki ebeveynlerin yaklaşık yüzde 90’ı yasağı destekliyor.
Çocuk hakları alanında çalışan kuruluşlar da düzenlemeye genel olarak olumlu yaklaşıyor. Ancak uzmanlar, yasağın tek başına yeterli olmayacağı konusunda uyarıyor.
Çocuk yardım kuruluşu Barnardo’s CEO’su Lynn Perry, CNN’e verdiği görüşte, sosyal medya yasağının “sihirli bir çözüm” olmadığını belirterek platformların güvenlik konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.
Yasağı destekleyen isimler arasında Prince Harry ve Meghan Markle de yer aldı. Çift, çocukların refahının etkileşim ve kâr hedeflerinin önüne konulması gerektiğini savundu.
Teknoloji şirketleri ne diyor?
Sosyal medya şirketleri ise yasağın etkili bir çözüm olmadığı görüşünde.
Meta, çocukların güvenliğini artırmak amacıyla kimlerin iletişim kurabileceğini ve hangi içeriklerin görülebileceğini sınırlayan çeşitli araçlar geliştirdiğini belirtti.
Şirket, Avustralya örneğine işaret ederek sosyal medya yasaklarının gençleri çevrimiçi topluluklardan ve bilgi kaynaklarından uzaklaştırabileceğini, hatta daha az güvenli alternatif platformlara yönlendirebileceğini savunuyor.
Benzer bir açıklama yapan Snap Inc. ise Snapchat kullanımının büyük bölümünün arkadaşlar ve aile üyeleri arasındaki özel mesajlaşmalardan oluştuğunu belirterek gençlerin bu iletişim ağlarından koparılmasının onları daha güvenli hale getirmeyeceğini ifade etti.
Sosyal medya yasağı mı, platform sorumluluğu mu?
İngiltere’nin kararı, dijital dünyada çocuk güvenliği tartışmalarında yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Ancak Avustralya örneği, yalnızca erişim engeli getirmenin sorunu tamamen çözmediğini gösteriyor.
Asıl soru ise şu: Çocukları korumanın yolu onları platformlardan uzaklaştırmak mı, yoksa platformları çocuklar için daha güvenli hale getirmek mi?
İngiltere’nin 2027’de yürürlüğe girmesi beklenen modeli, bu tartışmanın küresel ölçekteki en önemli testlerinden biri olacak. Özellikle sosyal medya, oyun platformları ve yapay zeka sohbet botlarını aynı çerçevede ele alması nedeniyle düzenleme, diğer ülkeler için de emsal oluşturabilir.
Buna da göz atın: Sosyal medyada 15 yaş düzenlemesi
