WEF Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu 2025’ten Çarpıcı Sonuçlar
Dünya Ekonomik Forumu (WEF), 19. kez yayımladığı Küresel Cinsiyet Ayrımı Raporu’nda 148 ülkeyi dört başlık altında inceledi: Ekonomik Katılım ve Fırsatlar, Eğitime Erişim, Sağlık ve Yaşam, Siyasal Güç. Raporun 2025 edisyonu, uluslararası istatistikler ve yönetici anketleriyle hazırlanan endeks metodolojisine dayanıyor ve ülkelerin eşitlik performanslarını karşılaştırmalı olarak değerlendiriyor. Bu yıl, küresel cinsiyet eşitliği endeksinde ulaşılan oran yalnızca yüzde 68,8. Mevcut hızla devam edildiğinde tam eşitliğe ulaşmak için 123 yıl daha gerektiği öngörülüyor.
En yüksek puan yine İzlanda’nın
Rapora göre, hiçbir ülke tam eşitliğe ulaşabilmiş değil. Ancak İzlanda yüzde 92,6’lık oranla 16. kez üst üste lider konumda. İlk 10’da yer alan tüm ülkeler cinsiyet uçurumunun en az yüzde 80’ini kapatmış durumda. Avrupa ülkeleri ilk 10’a damgasını vururken, Moldova ve Birleşik Krallık gibi ülkeler sıralamada bu yıl yükselişe geçti.
İlk 10’da yer alan ülkeler:
- İzlanda
- Finlandiya
- Norveç
- Birleşik Krallık
- Yeni Zelanda
- İsveç
- Moldova
- Namibya
- Almanya
- İrlanda
Hangi alanlarda ayrım daha büyük?
Rapor, eşitsizliğin farklı başlıklardaki dağılımını da ortaya koyuyor:
- Sağlık ve Yaşam: Yüzde 96,2 ile en kapatılmış uçurum.
- Eğitim: Yüzde 95,1
- Ekonomik Katılım ve Fırsatlar: Yüzde 61
- Siyasal Güç: Yüzde 22,9 ile en düşük eşitlik oranı.
Kadınlar artık daha fazla eğitim alıyor, hatta yükseköğretimde erkekleri geçmiş durumdalar. Ancak bu eğitim kazanımları istihdamda ve liderlik pozisyonlarında aynı oranda karşılık bulmuyor. Kadınlar üst düzey rollere gelmekte hala zorlanıyor.
Bölgesel performanslar
Rapora göre bölgesel eşitlik puanları şöyle sıralanıyor:
- Kuzey Amerika – Yüzde 75,8
- Avrupa – Yüzde 75,1
- Latin Amerika ve Karayipler – Yüzde 74,5
- Orta Asya – Yüzde 69,8
- Doğu Asya ve Pasifik – Yüzde 69,4
- Sahra Altı Afrika – Yüzde 68
- Güney Asya – Yüzde 64,6
- Orta Doğu ve Kuzey Afrika – Yüzde 61,7
Latin Amerika, son 20 yılda cinsiyet eşitliğinde en hızlı ilerleme kaydeden bölge olurken, Orta Doğu hala en düşük eşitlik oranlarına sahip.
Ekonomik katılım zayıf
Kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 41,2’ye ulaşsa da erkeklerin oldukça gerisinde kalmaya devam ediyor. Kadınlar özellikle sağlık ve eğitim gibi düşük ücretli sektörlerde yoğunlaşırken, üst düzey yönetici pozisyonlarında yalnızca yüzde 28,1 oranında temsil ediliyorlar.
Siyasi temsilde geniş uçurum
Siyasette ise tablo daha keskin: Kadınların kabine, parlamento ve devlet başkanlığı pozisyonlarındaki temsil oranı oldukça düşük. Yalnızca 9 ülke bu alanda yüzde 50’nin üzerinde temsil sağlayabilmiş durumda.
Bangladeş ve İzlanda, son 50 yıl içinde kadın liderlikte tam temsile ulaşan yegane iki ülke olarak öne çıkıyor.
Sadece sosyal bir mesele değil
Cinsiyet eşitliği bir adalet meselesi olduğu kadar ekonomik bir büyüme stratejisidir. Kadınların ekonomik yaşama eşit katılımı, ülkelerin üretkenliğini, inovasyon kapasitesini ve sosyal uyumunu artırır. Ancak rapor, hukuki eşitliklerin pratiğe dökülemediğini ve yapısal değişimlerin yetersiz kaldığını vurguluyor.
Teknolojik dönüşüm ve jeopolitik gerilimlerin arttığı bu dönemde, kadınların ilerlemesi için sistematik ve bütüncül adımların hızlandırılması gerekiyor.
Buna da göz atın: 2024 BİT Sektör Raporu: Türkiye’nin teknoloji hamlesi hız kesmiyor
