Ipsos’un Global Futures Society ve Dubai Future Foundation iş birliğiyle hazırladığı “Portrait of a Futurist” (Bir Fütüristin Portresi) raporu; geleceğin, birer seyirci olarak yaşanacağını değil, bugün verilen kararlarla şekillendirebileceğini savunan fütüristlerin bakış açılarını ortaya koyuyor. 50 ülkeden 52.000 kişi ile yapılan Ipsos Global Trends 2024 araştırmasına paralel olarak yürütülen bu özel çalışmada, 126 fütüristin görüşleri analiz edildi. Raporda, fütüristlerin teknoloji, sürdürülebilirlik ve jeopolitik değişimler hakkındaki öngörüleri dikkat çekiyor.
Fütürizm nedir?
Fütürizm, gelecekteki olasılıkları analiz eden, uzun vadeli trendleri inceleyen ve geleceğin nasıl şekillenebileceğine dair senaryolar üreten disiplinler arası bir yaklaşım. Fütüristler; tarihsel eğilimleri, teknolojik gelişmeleri ve sosyo-ekonomik değişimleri değerlendirerek olası gelecekler üzerine stratejik öngörülerde bulunur. Bu alan, yalnızca tahmin yapmaya değil, aynı zamanda geleceğin bilinçli bir şekilde yönlendirilmesine odaklanır.
“Portrait of a Futurist” raporunun yayınlayıcılarından Dubai Future Foundation’ın ve Global Futures Society’nin yanı sıra The Milennium Project’in Türkiye temsilciliğini üstlenen ve 2025’te 20. yılını kutlayan Fütüristler Derneği ise, fütürizmi şöyle tanımlıyor:
Fütürizm, gelecek hakkındaki ‘oluşmuş bir gelecek vardır veya biz ona gideriz ya da onu tahmin ederiz’’ şeklindeki yaygın ve edilgen algıyı değiştirmeyi hedefleyen bakış açısıdır. İnsanlık olarak eriştiğimiz bilgi ve teknolojiyi kullanarak muhtelif gelecekler oluşturulabileceğini kabul eder ve yaşamın tüm boyutları için alternatif senaryolar ile olumlu gelecek tasarımı yapılabileceğini benimser. Çoklu disipliner yaklaşımla, uzgörülü (uzak, uzmanlıkla, uzlaşmacı), yenilikçi, stratejik ve sürdürülebilir senaryolar geliştirir.
Fütüristlerin öncelikli gündemi: Teknoloji, iklim ve küresel denge
“Portrait of a Futurist” raporu, fütüristlerin düşüncelerinin dünya genelindeki insanlardan nasıl farklılaştığını gözler önüne seriyor. Katılımcılara göre, geleceği en çok şekillendirecek üç ana trend şunlar:
Teknolojik gelişmeler ve yapay zeka
Dijital dönüşüm, veri ağları ve yapay zeka ekosistemleri, küresel güç dengelerini değiştirecek. Dubai Elektrik ve Su Kurumu’ndan Eissa Salem Alhosani, “Dijital yakınsama; yeni iletişim, iş birliği ve ticaret biçimlerini mümkün kılarak günlük yaşamı kökten değiştiriyor” diyor.
Jeopolitik değişimler
Küreselleşmenin aksine, korumacılık ve ulusal bölünmeler artıyor. Global öngörü stratejisti ve eski McDonald’s Corp. ve Mars Inc. fütürist danışmanı Joanna Lepore, bu eğilimi şöyle tanımlıyor: “Küreselleştiğimizi söylüyoruz ama aslında giderek daha içe kapanık hale geliyoruz”.
İklim değişikliği ve sürdürülebilirlik
Fütüristlerin yüzde 96’sı çevresel felaketin kaçınılmaz olduğunu düşünse de, çözümler için hala zaman olduğuna inanıyor. Manulife Küresel İnovasyon Bölümü’nden Deborah Hayek, “Şirketler ve hükümetler geçmiş stratejilere bağlı kalarak hareket ediyor. Ancak değişimin hızı, bu yaklaşımları etkisiz kılıyor” diyor.
Fütüristlerin öne çıkan görüşleri
- Geleceğe daha planlı bakıyorlar: Fütüristler, dünya vatandaşlarına kıyasla uzun vadeli plan yapma konusunda kendilerini daha yetkin görüyorlar. Ipsos’un verilerine göre, fütüristlerin yüzde yüzde 83’ü kişisel olarak geleceğe dair iyi plan yaptığını düşünüyor, ancak hükümetlerin ve iş dünyasının bu konuda yetersiz kaldığını belirtiyorlar. Örneğin, iş dünyasının uzun vadeli planlama yetkinliğine güvenenlerin oranı yalnızca yüzde 39…
- Göç ve eşitsizlik konusunda daha farklı düşünüyorlar: Göç, fütüristler için daha az tartışmalı bir konu. “Portrait of a Futurist”, fütüristlerin yüzde 72’sinin göçün topluma pozitif katkı sağladığını düşünüdüğünü ortaya koyuyor. Buna karşılık genel nüfus içinde bu oran yüzde 48’de kalıyor.
- Teknolojiye dengeli yaklaşıyorlar: Fütüristler, teknolojinin kaçınılmaz olarak mahremiyeti azaltacağı konusunda toplumla benzer bir görüşü paylaşsa da (yüzde 79), “hayatı mahvettiğini” düşünenlerin oranı çok daha düşük (yüzde 27). Yapay zeka konusunda ise bu teknolojinin iş yaratma potansiyelini olumlu değerlendiren fütüristlerin oranı, genel nüfusa kıyasla kayda değer ölçüde daha yüksek.
- Şirketlerden sorumluluk almalarını bekliyorlar: Fütüristlerin yüzde 80’i, etik değerleriyle örtüşen markaları tercih ettiğini belirtiyor. Bunun yanı sıra şirketlerin çevresel ve sosyal sorumluluk almasını zorunluluk olarak görenlerin oranı daha da yüksek. Buna karşın, iş dünyasına olan genel güven düşük; katılımcıların sadece yüzde 23’ü iş dünyasının “dürüst davrandığını” düşünüyor.
- Kadın ve toplumsal cinsiyet rolleri konusunda daha açık fikirliler: Fütüristler, toplumsal cinsiyet rollerinin geleneksel kalıpların ötesinde tanımlanması gerektiğine inanıyor. “Dünyada yalnızca iki cinsiyet vardır” ifadesine katılan fütüristlerin oranı yüzde 28 ile genel nüfusa kıyasla (yüzde 56) oldukça düşük. Benzer şekilde, “Kadınların öncelikli rolü iyi bir anne ve eş olmaktır” ifadesine katılanların oranı ise yüzde 8…
Daha iyimser, ama gerçekçi…
Araştırma, fütüristlerin nüfusun kalanına kıyasla geleceğe daha bilinçli, planlı ve sorumluluk bilinciyle yaklaştığını gösteriyor. Teknoloji ve iklim krizine dair kaygıları olsa da, hala çözüme ulaşılabileceğine dair umutlarını koruyorlar. Ancak hem iş dünyasının hem de hükümetlerin daha aktif bir şekilde geleceğe hazırlanması gerektiğini vurguluyorlar.
Buna da göz atın: Algoritmalarla yeniden yazılan doğa