ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetimi, Çin’den ithal edilen bazı elektronik cihazlara uygulanan “karşılıklı” vergilerden muafiyet tanıdı. Bu cihazlar arasında akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve bazı diğer elektronik aletler yer alıyor. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Kurumu’nun yaptığı açıklamaya göre, bu ürünler hem Trump’ın çoğu ülkeye uyguladığı yüzde 10’luk genel gümrük vergisinden hem de Çin’e uygulanan yüzde 125 oranındaki yüksek vergilerden muaf tutulacak.
Trump: “Çok para topluyoruz”
Cumartesi akşamı Miami’ye seyahat ederken gazetecilere konuşan Trump, muafiyetlerle ilgili daha fazla detayı haftanın başında açıklayacağını söyledi:
“Çok net olacağız, ama ülke olarak çok para topluyoruz.”
Bu hamle, birçok ABD teknoloji şirketinin, ürünlerinin büyük çoğunluğu Çin’de üretildiği için fiyatların fırlamasından duyduğu endişeler sonrasında geldi.
Hangi ürünler muaf tutuldu?
Muafiyetler, 5 Nisan’dan itibaren geçerli olacak şekilde geriye dönük olarak uygulanacak. Akıllı telefonlar ve bilgisayarların yanı sıra; yarı iletkenler, güneş panelleri ve hafıza kartları gibi bileşenler de muafiyet kapsamında yer alacak.
Beyaz Saray, muafiyetlerin, şirketlerin üretimi ABD’ye kaydırmaları için zaman kazanmak amacıyla verildiğini belirtti.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt yaptığı açıklamada:
Başkan Trump, ABD’nin yarı iletken, çip, akıllı telefon ve dizüstü bilgisayar gibi kritik teknolojilerin üretiminde Çin’e bağımlı olamayacağını açıkça ifade etti. Başkanın talimatıyla bu şirketler, üretimlerini mümkün olan en kısa sürede ABD’ye taşımak için harekete geçti.
Çin’e yönelik yüksek vergiler devam ediyor
Trump, Florida’daki evinde geçirdiği hafta sonunda, Çin’e uygulanan yüksek vergilerden memnun olduğunu belirtti. Bunun yanı sıra Beyaz Saray Politika Müdür Yardımcısı Stephen Miller, bu elektronik ürünlerin yine de fentanil ile ilgili Çin’e yönelik yüzde 20’lik vergiye tabi olduğunu X üzerinden duyurdu.
Bazı tahminler, bu vergilerin tüketiciye yansıtılması durumunda iPhone fiyatlarının ABD’de üç katına kadar çıkabileceğini öne sürüyordu. Bu ihtimal, Apple’ın ABD’de satılan akıllı telefonların yarısından fazlasını oluşturmasından kaynaklanıyor. Bu iPhone’ların yüzde 80’i Çin’de, yüzde 20’si ise Hindistan’da üretiliyor.
Samsung gibi Apple da son yıllarda tedarik zincirini çeşitlendirerek Çin’e olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Bu süreçte Hindistan ve Vietnam, yeni üretim merkezleri olarak öne çıktı. Gümrük vergileri yürürlüğe girmeden önce Apple, önümüzdeki 4 yıl boyunca ABD’ye 500 milyar dolar değerinde yatırım yapacağını duyurmuştu. Vergilerin yürürlüğe girmesiyle birlikte Apple’ın Hindistan’daki üretimini hızlandırma yönünde adımlar attığı bildiriliyor.
Çin dışındaki ülkeler için 90 günlük erteleme
Trump, bu hafta yürürlüğe girmesi planlanan küresel vergi artışları öncesinde, Çin dışındaki ülkelere 90 günlük bir erteleme kararı aldığını açıklamıştı. Yelpazenin diğer köşesinde yer alan Çin için ise, ilgili gümrük vergileri yüzde 145’e yükseltilmişti. Trump, bu artışın gerekçesini Çin’in ABD ürünlerine yüzde 84 oranında misilleme vergisi uygulamaya hazır olmasıyla açıkladı.
Beyaz Saray: “Bu bir pazarlık taktiği”
Beyaz Saray, bu muafiyet kararlarının daha avantajlı ticaret koşulları elde etmek için bir pazarlık taktiği olduğunu belirtti. Trump ise ithalat vergilerinin küresel ticaret sistemindeki adaletsizlikleri gidermek, istihdamı ve üretimi ABD’ye geri getirmek için gerekli olduğunu savunuyor.
Trump yönetiminin teknoloji ürünlerine uygulanan vergilere muafiyet getirmesi, hem iç politikada seçmen gözünde ekonomi yönetimi açısından bir kazanım elde etmeye, hem de büyük teknoloji şirketlerini yanında tutmayı amaçladığına yorumlanabilir. Çin’e karşı sürdürülen ticaret savaşında stratejik bir geri adım gibi görünse de, Beyaz Saray bu hamleyi “üretimi ülkeye geri çekme” hedefinin bir aracı olarak konumlandırıyor. Ancak küresel tedarik zincirlerinin ne kadar hızlı yeniden şekilleneceği ve Çin’in buna nasıl yanıt vereceği, önümüzdeki dönemin en kritik soruları olacak. Şimdilik kazanan, yüksek fiyat baskısından kurtulan ABD’li tüketiciler ve Apple, Nvidia gibi dev teknoloji şirketleri gibi görünüyor.