Yapay zeka, işletmelerin verimliliğini ve rekabet gücünü artıran en kritik teknolojilerden biri haline geldi. Ancak, Kuantum Araştırma ve Yapay Zeka Politikaları Derneği’nin “İşletmelerde Yapay Zeka Algısı” raporu, Türkiye’deki işletmelerin (özellikle KOBİ’lerin) yapay zeka yatırım düşüncelerinde ciddi bir düşüş yaşandığını gösteriyor. 2023’te işletmelerin yüzde 56’sı yapay zeka yatırımı yapmayı planlarken, bu oran 2024’te yüzde 24’e gerilemiş durumda. Peki, işletmelerin yapay zekaya olan ilgisi artarken yatırımlar neden düşüş gösteriyor? En büyük sebep ekonomik belirsizlikler ve maliyet bariyerleri…
Yapay zeka yatırımları neden maliyetli?
Yapay zeka teknolojilerinin yaygınlaşmasını engelleyen temel finansal zorlukları üç başlık altında ele alabiliriz:
1. Yüksek başlangıç maliyetleri
- Yapay zeka sistemlerinin kurulumu, donanım, yazılım ve altyapı maliyetlerini üstlenmeyi gerektiyor.
- Büyük ölçekli işletmeler bu maliyetleri karşılayabilirken, KOBİ’ler için bu büyük bir yük oluşturuyor.
2. Yetkin iş gücü eksikliği ve eğitim maliyetleri
- Yapay zekayı etkili bir şekilde kullanabilmek için işletmelerin veri bilimcileri, yazılım geliştiricileri ve yapay zeka uzmanlarına ihtiyacı var.
- Ancak, bu alandaki uzmanlar az ve onlara talep yüksek olduğu için maaşlar oldukça yüksek.
- Küçük işletmeler için yapay zeka yetkinliklerine sahip personel istihdam etmek veya mevcut çalışanları eğitmek ek bir maliyet oluşturuyor.
3. Ekonomik Belirsizlikler ve Risk Algısı
- Küresel ekonomik dalgalanmalar ve Türkiye’deki enflasyonist baskılar, işletmelerin kısa vadeli finansal risklerden kaçınmasına neden oluyor.
- Yapay zeka, uzun vadede büyük faydalar sağlasa da, yatırımın geri dönüş süresi belirsiz olduğu için bazı işletmeler bu yatırımları erteliyor.
- Yapay zeka konusunda Türkiye işletme ekosisteminde oluşan bu farkındalığın davranışa dönüş(e)memesi Türkiye’deki işletmelerin küresel rekabette geri kalma riskini arttırıyor.
Yapay zeka yatırımlarını ve adaptasyonunu artırmak için çözüm önerileri
Özellikle KOBİ’lerimizin bu finansal bariyeleri aşabilmesi için bazı çözüm önerileri şöyle sıralanbilir:
1. Devlet destekleri ve teşvikler
- Avrupa ve ABD’de olduğu gibi, Türkiye’de de KOBİ’lerin yapay zekaya erişimini kolaylaştıracak hibe programları ve vergi teşvikleri artırılmalı.
- Özellikle sanayi ve hizmet sektörlerine yönelik yapay zeka destek fonları oluşturulabilir.
- Yapay zeka teknolojilerinin demokratikleşmesi ve KOBİ erişiminin kolaylaşması için bu alanda teknoloji üreten startup’ların da hibe programları ve vergi teşvikleri artırılmalı.
2. Bulut Tabanlı Yapay Zeka Çözümleri
- Yapay zeka altyapısını kendi içinde kurmak maliyetli olduğu için bulut tabanlı yapay zeka hizmetleri, KOBİ’ler için daha uygun bir alternatif olabilir.
- Pek çok bulut tabanlı platform, daha düşük maliyetle yapay zeka kullanımına imkan tanıyor.
- Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir durum söz konusu:
- Algoritma süreçlerinde kişisel veri işlenmesi söz konusu ise, regülasyonlar gereği, bulut tabanlı hizmeti sağlayan platformların sunucularının Türkiye sınırlarında bulunması gerekiyor.
3. Yapay Zeka Odaklı Eğitim Programları
- İşletmeler, yapay zeka uzmanlarını yüksek maaşlarla işe almak yerine, mevcut çalışanlarını eğitmeyi tercih edebilir.
- Ücretsiz veya düşük maliyetli online kurslarla yapay zeka becerileri geliştirilebilir.
Yapay zekaya yatırım yapmak geleceğe yatırım yapmaktır
Sonuç olarak, yapay zeka yatırımlarının geri plana atılması, işletmelerin uzun vadede rekabet gücünü kaybetmesine ve yok olmasına yol açabilir. Ekonomik koşullar zorlayıcı olsa da, doğru stratejilerle yapay zeka yatırımları daha erişilebilir hale getirilebilir.
Türkiye’nin küresel rekabet gücünü artırması için, işletmelerin yapay zeka yatırımlarına uzun vadeli bakış açısıyla yaklaşması gerekiyor. Finansal engelleri aşmanın yolu; stratejik planlama, devlet destekleri ve inovatif çözümlerden geçiyor.
Yapay zekaya yatırım yapmak, geleceğe yatırım yapmaktır.
Bugün yapacaklarınız geleceğinizi değil, gelecek için yapacaklarınız bugünkü varlığınızı belirleyecektir.
Kuantum Araştırma Kurucusu ve Yapay Zeka Politikaları Derneği Başkan Yardımcısı Volkan Kılıç‘ın “İşletmelerde Yapay Zeka Algısı” raporunun çıkarımları üzerine kaleme aldığı şu içeriklere göz atın:
